أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
57
قانون ( فارسى )
بهترين آس خسروانى آن است كه در كوهساران مىرويد . بهترين نوع گل آس از لحاظ طبى گلهاى سپيدرنگ است . افشره برگ و ميوه آس بهترين ماده درمانى است . چنانچه افشرهاش كهنه شود ناتوان مىگردد و كفك بر آن مىنشيند . پس بايسته است كه از آن قرص تهيه كنند . مزاج آس : داراى گرمى لطيف و سردى بر آن غالب است گيرندگى آن بيشتر از سردى است . به عقيده من در درجه اول سرد و در اوايل درجه سوم خشك است . خاصيت درمانى : اسهال و عرق و هر نوع خونريزى و هر نوع سيلانى را به سوى اندامها بند مىآورد . اگر تن را در گرمابه با آس مالش دهند ( ماساژ كنند ) تن را توان مىبخشد و رطوبتهاى زير پوست را برمىمكد . پخته آن استخوان شكسته را به هم جوش مىدهد . سوخته آس را مىتوان به جاى توتيا در خوشبو كردن بدن به كار برد . مرهم و ضماد و شربت و رب آس و رب ميوه آس براى جلوگيرى از نوع خونريزى ( نزيف ) مفيد است . گيرندگى آس قوىتر از سردىبخشى آن است . ارزش غذايى آس اندك است . در بين شربتهاى دارويى جهت بند آمدن شكم ، درد شش و سرفه شربتى چون شربت آس وجود ندارد . آس و آرايش : روغن ، افشره ، پخته شدهء آس به ويژه دانه آس ريشه موها را تقويت مىكند ، از ريزش بازمىدارد ، سبب بلندى و سياهى موى مىگردد . دانه آس را اگر در كره بپزند بازدارنده عرق است و خراش ناشى از عرق را اصلاح مىكند . برگ خشكيده آس بوى بد زيربغل و پيچوخمهاى بدن را از بين مىبرد . خاكستر آس كار توتيا را مىكند و لكه و ككومك و بهك ( بهق ) را مىزدايد . آس و ورم جوش : ورمهاى گرم و باد سرخ و مورچه و جوش و قرحهها و هر نوع زخمى كه بر كف دست آيد و انواع سوختگى با آتش چارهشان با آس مخلوط با روغن زيتون است . همچنين شربت آس و ضماد برگ آس كه با روغن زيت و شراب مخلوط باشد و روغن آس و مرهمهايى كه از روغن آس تهيه مىشوند در تسكين اورام و جوشهاى مذكور بسيار مؤثرند . گرد خشك آس يا مرهمى كه از كوبيده آس تهيه مىشود اگر بر كژدمه « ناخنخواره ، داخس ، عقربك » پاشيده و يا ماليده شود اين زخم بهبود مىيابد . ميوه آس را اگر در شراب بپزند و ضماد كنند ، قرحههاى كف دست و پا و زخمهاى ناشى از سوختگى آتش را بهبود مىبخشد و از تاول جلوگيرى مىكند . خاكستر آن همراه مرهم نيز همين تأثير را دارد . آس و مفاصل : اگر ميوه آس را در شراب بپزند و ضماد كنند سستى مفاصل را از بين مىبرد . آس و اندامهاى سر : آس خوندماغ را بند مىآورد . سبوسه را مىزدايد و قرحههاى سر را مىخشكاند . اگر آب آس را در گوشى كه قرحه دارد يا چركين است بچكانند خوب مىشود . شربت آس سستى لثه را از بين مىبرد . اگر برگ آس را با شراب بپزند و بر پيشانى گذارند سردرد شديد را چاره مىكند . اگر شربت آس را قبل از ميگسارى بنوشند از خمارى جلوگيرى مىنمايد . آس و اندامان چشم : آس علاج درد و برآمدگى چشم است . اگر آس را با قاوت جو بپزند آماسهاى چشم را از بين مىبرد . خاكستر آس را با داروهاى مداواى ناخنه ( ظفره ) مخلوط مىنمايند . آس و اندامهاى تنفسى و سينه : آس قلب را توان مىبخشد و خفقان را از بين مىبرد . ميوه آس به وسيله شربتى كه دارد علاج سرفه است و به علت قبوضيتى كه دارد اسهال را بازمىدارد . ميوه و ربّ ميوه آس در خونريزىها نافع است . آس و اندامهاى تغذيه : آس معده را تقويت مىنمايد و به ويژه رب آس و دانه آس مانع رسيدن مواد زايد به معده مىشوند . آس و اندامهاى دفعى : آس مانع سوزش در مجراى بول و سوزش مثانه است . افشرهء